شب یلدا یا شب چله بلندترین شب سال در نیمکره ی شمالی زمین است.ای شب به زمان بین غروب آفتاب از 30 آذز (آخرین روز پاییز)تا طلوع آفتاب در اول ماه دی (نخستین روز زمستان)اطلاق می شود.
این شب در نیمکره ی شمالی با انقلاب زمستانی مصادف است و به همین دلیل از آن زمان به بعد طول روز بیشتر و طول شب کوتاه تر می شود.مراسم شب یلدا(شب چله)از طریق ایران به قلمرو رومیان را یافت و جشن "ساتورن" خوانده می شد.
ایرانیان باستان با این باور که فردای شب چله با دمیدن خورشید ،روزها بلندتر می شوند و تابش نور ایزدی افزونی می یابد،آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر یا زایش خورشید می خواندند و برای آن جشن بزرگی بر پا می کردندواز این رو به دهمین ماه سال دی(دی در آیین ایرانی{رزتشتی}به معنی دادار و آفریننده) می گفتند که ماه تولد خورشید بود.
یلدا و جشن هایی که در این شب برگزار می شود،یک سنت باستانی است.مردم دوران باستان که با دانش نجوم آشنایی داشتند،می دانستند که کوتاه ترین روزها،آخرین روز پاییز و شب اول زمستان است و بلافاصله پس از آن روزها به تدریج بلند تر و شب ها کوتاه تر می شوند،از همین رو آن را شب زایش خورشید نامیده وآن را آغاز سال قرار دادند.
سفره ی شب چله،"میزد"myazd نام داشت و شامل میوه های تر وخشک،نیز آجیل یا به اصطلاح زرتشتیان، "لرک" lork که از لوازم این جشن و ولیمه بود،به افتخار و ویژگی "اورمزد"و"مهر"یا خورشید برگزار می شد.
روز پس از شب یلدا(یکم دی ماه) را خوروز (روز خورشید)و دی گان؛می خواندند و به استراحت می پرداختند وتعطیل عمومی بود.
                                                        برگرفته از آثارالباقیه ابوریحان بیرونی
                                                  پیشاپیش شب چله فرخنده و شادباش باد